Waterkampioen watersport magazine

Schipper of bestuurder?

In deze rubriek komen doorgaans onderwerpen aan de orde die betrekking hebben op de zogenaamde civielrechtelijke verbintenissen tussen partijen. Dit keer zien we hoe ook het strafrecht in de watersport zijn consequenties kan hebben.

De vaart op een mooie zomeravond op de Vecht bij Maarssen met een aantal vrienden. Het is heel erg gezellig, de alcohol vloeit rijkelijk en na het bezoek aan een café wil een van zijn vrienden graag eens aan het roer van D’s stoere speedboot staan. Bij het onderdoor varen van een brug met te hoge snelheid schat de vriend de hoogte verkeerd in en slaat met zijn hoofd tegen de stenen brugrand. Hij overlijdt ter plaatse.

D. wordt strafrechtelijk vervolgd; hem wordt kort gezegd dood door schuld ten laste gelegd met als omschrijving “dat hij als schipper van een snelle motorboot, onder invloed van alcohol, een ander die boot heeft laten besturen terwijl die niet in het bezit was van een vaarbewijs en hij wist, of kon vermoeden, dat die onder invloed van alcohol verkeerde en onvoldoende kennis en ervaring had om die boot te besturen, waarbij hij die onvoldoende instructies heeft gegeven, waardoor het aan zijn schuld te wijten is dat die bij het onderdoor varen van een brug met zijn hoofd tegen de brug is gekomen en ten gevolge daaraan is overleden.”

Een hele mond vol, maar het was ook niet niks wat er gebeurd was. Essentieel in de strafzaak was de beantwoording van de vraag of D. als schipper van de boot D. aangemerkt kon worden ten tijde van het ongeval. Diens advocaat betoogde van niet, omdat de vriend aan het roer had gestaan en dus als schipper moest gelden. Het Binnenvaart Politie Reglement (BPR) geeft geen definitie van het begrip ‘schipper’ en de rechtbank kijkt voor een uitleg naar de bepalingen in het BPR waarin het begrip voorkomt.
De artikels 1.02 tot en met 1.04 leggen aan de schipper de verplichting op om bij ontbreken van uitdrukkelijke voorschriften alle voorzorgsmaatregelen te nemen die volgens goed zeemanschap of door de omstandigheden waarin het schip zich bevindt, geboden zijn.

Feitelijk of gezag voerend?
Uit de parlementaire geschiedenis blijkt dat er een onderscheid bestaat tussen de feitelijk schipper (bestuurder) die feitelijk de koers en snelheid van het schip bepaalt en degene die als gezag voerend schipper optreedt. Beide kunnen schipper zijn in de zin van het BPR zónder dat deze twee hoedanigheden noodzakelijkerwijs in dezelfde personen verenigd zijn. In 2004 is in het BPR een speciale bepaling toegevoegd die de schipper van een snelle
motorboot verantwoordelijk stelt voor de naleving van met name de artikelen 8.05 en 8.06. Die bepaling werd noodzakelijk geacht, omdat de schipper niet altijd dezelfde is als degene die een snelle motorboot bestuurt.

De rechtbank acht voor de vraag of D. kan worden aangemerkt als schipper van doorslaggevende betekenis of de feitelijke leiding van de motorboot al dan niet expliciet volledig was overdragen aan de ander. Daarbij moet dan duidelijk zijn dat die ander moet zorgen voor de navigatie en de naleving van de vaarvoorschriften. De rechtbank vindt dat van een dergelijke overdracht geen sprake was, zodat D. nog steeds als gezag voerend c.q. verantwoordelijk schipper gold vanaf het moment dat het slachtoffer bij het vertrek van het café achter het stuur van de motorboot plaatsnam. D. was dan wel teruggetreden als “feitelijk bestuurder” en het slachtoffer gedroeg zich dan wel als “feitelijk schipper”, maar D. was nog steeds “gezag voerend schipper” in de zin van het BPR, waarmee dat onderdeel van de tenlastelegging bewezen wordt geacht. Daarnaast oordeelt de rechtbank dat er zodanig sprake was van alcoholgebruik dat beiden niet in staat moesten worden geacht de boot naar behoren te kunnen besturen. Tot slot concludeert de rechtbank dat D’s handelen kan worden beoordeeld als aanmerkelijk onvoorzichtig. Hij wordt veroordeeld voor dood door schuld.

Pleziervaart en alcohol gaan soms hand in hand. Blijf je echter altijd realiseren dat je als schipper verantwoordelijk bent voor je opvarenden, ook al sta je niet aan het roer. Het is te vergelijken met het laten besturen van een auto door iemand zonder rijbewijs: is er geen vaarbewijs terwijl dat voor het betreffende schip wel nodig is en ontstaat er schade, dan is de kans heel groot dat je als schipper/eigenaar daarvoor de consequenties moet dragen. De rechtbank legde hier echter, anders dan geëist door de officier van justitie, geen straf op aan D. Een straf, zo oordeelde de rechter, diende hier geen enkel doel en zou dus ook geen toegevoegde waarde hebben. Hij hield hierbij in grote mate rekening met het specifieke karakter van deze zaak, de kring van betrokkenen waarbinnen het ongeval zich had voltrokken en de enorme impact voor alle betrokkenen, waaronder ook de verdachte zelf.

Meer informatie of oude artikelen downloaden: https://www.anwb.nl/kampioen/algemeen/digitaal-archief

Delen

Frits Hommersom met groene bril

“Je hebt recht op een advocaat die zegt waar het op staat!“

Om de gebruiksvriendelijkheid van de website te optimaliseren wordt gebruik gemaakt van cookies. Wanneer u deze website bezoekt, gaat u akkoord met de privacy- en cookieverklaring.