Waterkampioen watersport magazine

Goed Zeemanschap en aansprakelijkheid.

Op de weg noemen we ze voorrangsregels, maar op het water spreken we over uitwijkregels. Je moet er alles aan doen om een aanvaring te voorkomen. Goed zeemanschap heet dat. Net zoals we regels hebben in het wegverkeer (de Wvw) moeten we ons op het water aan de regels vastgelegd in het Binnenvaartpolitiereglement (Bpr) houden om schade te voorkomen. Als je je daar niet aan houdt, dan ben je in principe aansprakelijk. En omgekeerd: als ik alles volgens het boekje doe, ben ik dan gedekt? Nee dus! In tegenstelling tot het wegverkeer is namelijk op het water nog sprake van een heel belangrijke, zogenaamd open norm: goed zeemanschap. In het Bpr is dit vastgelegd in de artikelen 1.04 en 1.05.

Voorzorgsmaatregelen (Art. 1.04)

“De schipper moet, ook bij ontbreken van uitdrukkelijke voorschriften in dit reglement, alle voorzorgsmaatregelen nemen die volgens goed zeemanschap of door de omstandigheden waarin het schip of het samenstel zich bevindt zijn geboden, teneinde met name te voorkomen dat: het leven van personen in gevaar wordt gebracht; schade wordt veroorzaakt aan andere schepen of aan drijvende voorwerpen, dan wel aan oevers of aan werken en inrichtingen van welke aard ook die zich in de vaarweg of op de oevers daarvan bevinden; de veiligheid of het vlotte verloop van de scheepvaart in gevaar wordt gebracht.”

Afwijken van het reglement (Art. 1.05)

“De schipper moet in het belang van de veiligheid of de goede orde van de scheepvaart (…) volgens goed zeemanschap afwijken van de bepalingen van dit reglement.”

Wanneer je je aan de regels houdt, zal er meestal ook sprake zijn van goed zeemanschap. Maar ook al ken je de basis-uitwijkregels – zoals loef wijkt voor lei; motor wijkt voor spier wijkt voor zeil – belangrijker is dat je misschien wel voorrang kunt hebben, maar het nooit mag nemen.

Goed zeemanschap betekent ook dat je niet in een ‘laatste moment’-situatie wilt komen.

Uitkijken en inschatten wat andere watergebruikers doen kan veel ergernissen voorkomen. Soms kun je namelijk al een ‘net niet’-situatie voorkomen door even op te loeven, gas terug te nemen of juist te versnellen. Eigenlijk ben je dus een goed zeeman wanneer je het juist niet op de regel aan laat komen!

Kruisende schepen

De uitwijkregels spelen bij uitstek een rol bij kruisende schepen. Een klassiek voorbeeld:

het ene schip vaart aan stuurboordwal op het hoofdvaarwater en van stuurboord uit een nevenvaarwater komt een ander schip. De hoofdregel is duidelijk: het schip dat aan stuurboordwal vaart heeft voorrang op kruisende schepen. Maar misschien kent de schipper de regels niet of heeft hij niet op de kaart gekeken? Van het schip dat voorrang heeft mag hier worden verwacht dat het maatregelen neemt om een aanvaring te voorkomen. Wanneer dit wordt nagelaten, is het zeker niet gezegd dat alle schade voor rekening van het kruisende schip zal komen.

Treffend voorbeeld is een recente aanvaring bij Terneuzen. De verkeerspost had beide schepen op de hoogte gesteld van de aanwezigheid van een ander schip op kruisende koers, maar geen van beide nam marifooncontact op met de ander.

Hoewel het ene schip een fout had gemaakt door geen voorrang te geven, besliste de rechter dat ook het schip dat voorrang nam, medeaansprakelijk was voor de schade in een verdeling van 75-25 procent. Zomaar wat andere overwegingen uit beslissingen van de Raad voor de Scheepvaart: “Het bijhouden van posities is een kwestie van goed zeemanschap”, “Van reisvoorbereiding was geen sprake” en “De koersveranderingen in dit stadium lijken niet te zijn ingegeven door goed zeemanschap.” En ook de speedbootschipper die er geen rekening mee hield dat zijn hekgolf voor problemen kon zorgen bij een ander schip, werd aansprakelijk gehouden.

Let ook bij zeilwedstrijden altijd op wat het wedstrijdreglement zegt. In bijna alle wedstrijden op openbaar vaarwater die niet exclusief zijn afgebakend blijft het Bpr van kracht. Je zult dus altijd goed zeemanschap moeten toepassen, ook al kan het je misschien een plaats of zelfs de overwinning kosten.

Meer informatie of oude artikelen downloaden: https://www.anwb.nl/kampioen/algemeen/digitaal-archief

Delen

Frits Hommersom met groene bril

“Je hebt recht op een advocaat die zegt waar het op staat!“

Om de gebruiksvriendelijkheid van de website te optimaliseren wordt gebruik gemaakt van cookies. Wanneer u deze website bezoekt, gaat u akkoord met de privacy- en cookieverklaring.