Stegfunk logo

Corona en watersport

Onderstaand artikel is slechts bedoeld als een algemeen juridische bijdrage en pretendeert niet de huidige juridische stand van zaken met betrekking tot boven genoemd onderwerp alomvattend te bespreken en dient ook zeker niet opgevat te worden als een concreet juridisch advies. Op dit moment is alles vloeibaar en onderhevig aan wat de bevoegde autoriteiten nu en op kortere dan een latere termijn concreet zullen besluiten. Daarnaast is iedere watersportcasus uniek en dient ad hoc beoordeeld/getoetst te worden aan de hand van de concrete omstandigheden van het geval.

De gebeurtenissen leken een maand geleden nog heel ver weg, maar nu is het toch voor heel veel mensen heel dichtbij gekomen en ook voor de watersporter zal het virus nu gevolgen hebben, Hopelijk niet persoonlijk qua gezondheid, maar wel met betrekking tot uw liefste bezit.Er heerst veel onzekerheid over hoe om te gaan met Corona maatregels in de watersport. Hoe zit het met mijn huurcontract voor een (motor)jacht als een reisverbod bestaat? Hoe als ik geen risico wil nemen, en daarom -ook zonder reisverbod- het besluit neem, om niet te gaan? Hoe staat het met mijn Jachthaven? Als ik niet mag varen, wil ik ook geen gebruik maken van mijn ligplaats. En die wil ik dus ook niet betalen. Wat te doen met de winterstalling? Als ik het land niet in mag om de boot vaarklaar te maken, moet ik dan meer betalen voor de stalling, als die naar einde van het contract nog door moet lopen?

Kortom, heel veel vragen en op dit moment nog niet echte duidelijkheid. Toch zal ik proberen om de huidige situatie proberen te vertalen naar de juridische realiteit. Veel van de vragen hebben betrekking op de overeenkomst die is gesloten met een werf/onderneming. De voor de watersport relevante overeenkomsten zijn die van huur en verhuur pleziervaartuigen en winterberging en ligplaatsverhuur. Op deze overeenkomsten zijn zogenaamde algemene voorwaarden van toepassing. De meest gebruikte zijn de Hiswa en de NJI algemene voorwaarden.

Overmacht.
Overeenkomsten moeten worden nagekomen, dat is nu eenmaal de regel. Wordt dat niet gedaan, dan kan er op basis van (bijvoorbeeld) wanprestatie actie worden ondernomen tegen die inbreuk. Toch zou dat niet altijd gerechtigheid opleveren: soms is de partij die de overeenkomst niet nakomt daar namelijk helemaal niet schuldig aan. Dan kan er sprake zijn van overmacht.

Voor overmacht mag de tekortkoming, zoals gezegd, de schuldenaar niet worden toegerekend. Dat wil zeggen, de tekortkoming is niet te wijten aan de schuld van de schuldenaar en komt ook niet voor zijn rekening volgens de wet, volgens een rechtshandeling of volgens algemene opvattingen (‘de in het verkeer geldende opvattingen’ zegt de wet in artikel 6:75 BW).

Of er in een specifiek geval sprake is van overmacht, wordt bekeken aan de omstandigheden van het geval. Het is daarom ook niet mogelijk om een algemene regel te geven van wanneer een beroep op overmacht wel zal slagen en wanneer niet.

Waar het nu om gaat is dat inmiddels de overheid op een aantal gebieden concrete maatregelen heeft uitgevaardigd om te proberen het virus in te dammen. Zo zijn bijvoorbeeld vanaf 16 maart 2020 in de Alpenlanden alle liften gestopt en zijn dus feitelijk alle wintersportactiviteiten tot een einde gebracht.

Grondslag overheidsmaatregelen.
De eerste vraag is: kan een overheid in Nederland zomaar maatregelen nemen om bijvoorbeeld de horeca te sluiten? Antwoord: ja, die bevoegdheid heeft de (lokale) overheid inderdaad en die is gebaseerd op de zogenaamde Wet Publieke Gezondheid. In deze WPG worden ziektes in categorieën ingedeeld en bij de categorie A heeft de overheid het recht om allerlei vergaande maatregelen te nemen in het kader van de publieke gezondheid, zoals het sluiten van ondernemingen en dergelijke.

Dat houdt dus concreet in dat de maatregelen die de overheid nu neemt ertoe kunnen leiden dat een bepaalde partij een overeengekomen prestatie niet kan leveren, eenvoudigweg omdat het die partij is verboden.

In deze situatie levert dat voor die partij overmacht op. Hij komt dus niet na, maar dat is niet toerekenbaar aan die partij. Als de wederpartij kun je die betreffende prestatie dus ook niet afdwingen, ook al heb je daar  inmiddels misschien wel voor betaald. Wanneer je niet mag varen, is dat geen omstandigheid die de schuld is van de verhuurder. Je boot blijft in de ligplaats, dus je moet wel doorbetalen. Omgekeerd kan dus een inreisverbod voor jou overmacht opleveren, maar de boot blijft wel in de winterstalling. Moet dat dan voor rekening komen van de verhuurder? De grote vraag is dus voor wie komen de financiële gevolgen van de beslissingen van de overheid?

In sommige overeenkomsten is expliciet opgenomen dat overmacht niet voor rekening komt van de partij die om die reden niet kan presteren. Dan is onder alle omstandigheden dus het risico voor de andere partij.

De Hiswa en NJI voorwaarden maken nergens melding wat te doen bij overmacht. Er worden wel bepalingen opgenomen die betrekking hebben op het recht om de overeenkomst te ontbinden wanneer er sprake is van een toerekenbare tekortkoming. Maar, als hiervoor vastgesteld, moet u er rekening mee houden dat de tekortkoming de onderneming dus niet valt toe te rekenen en of er dus ontbinding mogelijk is, is maar zeer de vraag. Soms (bij de Hiswa voorwaarden huur en verhuur) kan wel worden ontbonden bij niet nakomen door de ondernemer, maar als die niet-nakoming niet toerekenbaar is, kan de klant geen aanspraak maken op schadevergoeding.

Artikel 9 van de NJI verhuurvoorwaarden bepalen dat de verhuurder de nakoming van zijn verplichtingen mag opschorten als door omstandigheden die bij het sluiten van de overeenkomst niet te verwachten waren en die buiten zijn invloedssfeer liggen, hij tijdelijk verhinderd is zijn verplichtingen na te komen. Dit is dus een soort overmacht bepaling. Er is niet het recht opgenomen om te ontbinden!

In alle situaties waarin dus de algemene voorwaarden of de overeenkomst niet voorziet, zal de wet/de rechter duidelijkheid moeten brengen en dat zal dan gebeuren via het artikel 6:248 BW waarin de zogenaamde redelijkheid en billijkheid is opgenomen. Wat is uiteindelijk fatsoenlijk om in situaties waarin de overeenkomst niet voorziet, tot een redelijke oplossing voor beide partijen te komen en voor wiens rekening komt de eventuele financiële schade?

Op dit moment is daar nog geen duidelijkheid over. Misschien dat de overheid met allerlei compensatieregelingen zal komen voor diverse branches (bijvoorbeeld de horeca die immers ook gedwongen dicht moest) maar die situatie is op dit moment onduidelijk. Zodra we meer weten, brengen we u op de hoogte!

Tip: Voor overeenkomsten die zijn gesloten maar waar de prestatie nog niet is geleverd en ook nog niet is betaald is het verstandig om te overleggen met de wederpartij over ontbinding van de overeenkomst. Immers, je dreigt voor iets te gaan betalen waarvan je weet dat de prestatie niet gaat kunnen worden geleverd! Controleer in ieder geval vooraf of de wederpartij wel zal kunnen presteren/leveren.

Delen

Frits Hommersom met groene bril

“Je hebt recht op een advocaat die zegt waar het op staat!“

Om de gebruiksvriendelijkheid van de website te optimaliseren wordt gebruik gemaakt van cookies. Wanneer u deze website bezoekt, gaat u akkoord met de privacy- en cookieverklaring.